EHBO

Dat gevoel is heel herkenbaar. Veel mensen twijfelen of ze in een noodsituatie wel juist zouden reageren. Je hoeft geen arts of verpleegkundige te zijn om eerste hulp te kunnen bieden. Kleine, rustige handelingen kunnen soms een groot verschil maken. EHBO gaat niet alleen over zware ongevallen. Het gaat ook over:

• een kind met een brandwonde 
• iemand die flauwvalt 
• een verstuiking 
• een hevige bloedneus 
• verslikking 
• bewusteloosheid 
• een hartstilstand 
• iemand die zich plots erg ziek voelt 

Elke situatie is anders. Je hoeft ook niet alles in één keer te onthouden. Het belangrijkste is dat je leert herkennen wanneer iemand hulp nodig heeft en hoe je veilig kan handelen.Deze fiche is relevant voor:

• ouders 
• grootouders 
• mantelzorgers 
• leerkrachten 
• jeugdbegeleiders 
• sporttrainers 
• collega’s 
• vrijwilligers 
• iedereen die beter voorbereid wil zijn 

Op deze pagina vind je…

• wat EHBO precies is 
• wat je best wel en niet doet in noodsituaties 
• hoe je alarmsignalen herkent 
• wanneer je 112 moet bellen 
• wat je kan doen bij veelvoorkomende situaties 
• waar je EHBO kan leren 
• welke ondersteuning en opleidingen bestaan 
• wat EHBO betekent voor jezelf en je omgeving 

EHBO betekent: Eerste Hulp Bij Ongevallen. Het gaat om de eerste zorgen die je geeft vóór professionele hulp arriveert. Dat kan thuis zijn, op straat, op het werk, op school of tijdens het sporten. EHBO heeft enkele belangrijke doelen:

• verdere schade voorkomen 
• iemand geruststellen 
• levens redden 
• complicaties beperken 
• professionele hulp inschakelen wanneer nodig 

EHBO betekent niet dat je een diagnose moet stellen. Je hoeft ook geen perfecte hulpverlener te zijn. Rustig blijven en eenvoudige stappen zetten is vaak al erg waardevol.

Wat gebeurt er bij een noodgeval?

Bij een ongeval of acute ziekte kan het lichaam plots problemen krijgen met:

• ademhaling 
• bloedsomloop 
• bewustzijn 
• temperatuurregeling 
• pijncontrole 

Soms gaat het om kleine letsels. Soms is er levensgevaar. In noodsituaties telt tijd vaak mee. Daarom is het belangrijk om:

1. de situatie veilig te maken 
2. te beoordelen wat er gebeurt 
3. hulp in te schakelen 
4. eenvoudige eerste hulp toe te passen 

De basis van EHBO: kijk - denk - handel

EHBO vertrekt meestal vanuit drie eenvoudige stappen:

1. Kijk

• Is de situatie veilig? 
• Is er verkeer, vuur, elektriciteit of rook? 
• Is de persoon bewust? 
• Ademt de persoon? 

2. Denk

• Wat lijkt er aan de hand? 
• Is dringende hulp nodig? 
• Kan je iemand laten bellen? 

3. Handel

• Bel 112 indien nodig. 
• Geef eerste hulp. 
• Blijf bij de persoon. 
• Stel gerust. 

Hoe vaak krijgen mensen met EHBO te maken?

EHBO-situaties komen vaker voor dan veel mensen denken. Volgens cijfers van Sciensano, Het Rode Kruis-Vlaanderen en Europese gezondheidsinstanties krijgen elk jaar duizenden Belgen te maken met:

• valpartijen 
• brandwonden 
• sportletsels 
• verkeersongevallen 
• verslikking 
• hartproblemen 
• ongevallen thuis 

Hartstilstand buiten het ziekenhuis treft jaarlijks duizenden mensen in België. Snel starten met reanimatie en het gebruik van een AED kan de overlevingskans sterk verhogen. Dat betekent dat heel wat mensen en families hiermee te maken krijgen.

Wat wordt vaak verkeerd begrepen?

“Alleen professionals kunnen helpen”

Dat klopt niet. Ook gewone burgers kunnen levensreddende eerste hulp geven.

“Je kan meer kwaad dan goed doen”

Veel mensen zijn bang om fouten te maken. Maar niets doen kan soms gevaarlijker zijn dan eenvoudige hulp bieden.

“EHBO is alleen voor zware ongevallen”

Ook kleine letsels verdienen soms correcte eerste hulp.

“Reanimatie werkt alleen bij artsen”

Snel starten met borstcompressies door omstaanders verhoogt de overlevingskans aanzienlijk.

Interessante ontwikkeling — AED’s op publieke plaatsen

Steeds meer publieke plaatsen in België hebben een AED:

• stations 
• sporthallen 
• scholen 
• bedrijven 
• winkelcentra 

Een AED is een toestel dat helpt bij reanimatie. Het toestel geeft gesproken instructies en analyseert automatisch het hartritme.

Nieuw onderzoek: burgerhulpverlening via smartphone

In sommige regio’s krijgen opgeleide vrijwilligers via een app een melding wanneer iemand dichtbij een hartstilstand heeft. Onderzoek toont dat snelle hulp door burgers levens kan redden. Dit systeem wordt verder uitgebreid, maar is nog niet overal beschikbaar.

• Rode Kruis Vlaanderen — AED 
• Belgian Heart Rhythm Association
• Hartveilig Vlaanderen

EHBO kan nodig zijn bij:

• bloedingen 
• brandwonden 
• flauwvallen 
• verstikking 
• bewusteloosheid 
• hartproblemen 
• epilepsieaanvallen 
• allergische reacties 
• snijwonden 
• breuken 
• vergiftiging 
• verdrinking 
• sportletsels 

Signalen die ernstig kunnen zijn

Bel onmiddellijk 112 bij:

• bewusteloosheid 
• ademhalingsproblemen 
• hevige borstpijn 
• tekenen van beroerte 
• ernstige bloeding 
• zware brandwonden 
• epilepsieaanval die niet stopt 
• verdrinking 
• ernstige allergische reactie 
• ernstige val of ongeval 
• vermoeden van hartstilstand 

Tekenen van een hartstilstand

Mogelijke signalen:

• iemand reageert niet 
• normale ademhaling ontbreekt 
• de persoon zakt plots in elkaar 

Dan moet je:

1. 112 bellen 
2. starten met borstcompressies 
3. een AED laten halen indien beschikbaar 

Meer info:

• Rode Kruis — Reanimatie 
• 112 België 

Tekenen van een beroerte

Let op:

• scheve mond 
• verlamde arm 
• moeilijk spreken 

Bel meteen 112.

Verslikking herkennen

Bij ernstige verslikking:

• iemand kan niet spreken 
• ademt moeilijk 
• grijpt naar de keel 
• wordt blauw 

Dan is snelle hulp belangrijk.

Signalen betekenen niet automatisch levensgevaar

Niet elke klacht betekent meteen een ernstige aandoening. Toch is het belangrijk alarmsignalen serieus te nemen. Alleen een arts kan een diagnose stellen.

• Gezondheid en Wetenschap — Beroerte 

Zorg eerst voor veiligheid

Denk aan:

• verkeer 
• vuur 
• elektriciteit 
• water 
• rook 
• gevaarlijke stoffen 

Breng jezelf niet in gevaar.

Bel hulp indien nodig

In België:

• 112 voor dringende medische hulp of brandweer 
• 101 voor politie 
• 1712 bij geweld of onveilige situaties 

Stel gerust

Rustige woorden kunnen helpen:

• “Ik blijf bij je.” 
• “Hulp is onderweg.” 

Kleine letsels verzorgen

Bijvoorbeeld:

• wond reinigen 
• druk uitoefenen bij bloeding 
• brandwonde koelen met lauw stromend water 
• verstuiking koelen en rust geven 

Wat doe je beter niet?

• geen alcohol op wonden 
• geen boter of tandpasta op brandwonden 
• iemand niet zomaar verplaatsen na zwaar ongeval 
• geen eten of drinken geven aan bewusteloze personen 

Bereid je voor

Dat kan helpen:

• volg een EHBO-cursus 
• leer reanimeren 
• installeer de 112-app 
• zorg voor een EHBO-kit thuis en in de auto 

• 112 BE app 
• Rode Kruis Vlaanderen 

Initiatieven en ondersteuning

EHBO-opleidingen

• Rode Kruis Vlaanderen 
• Het Vlaamse Kruis 

Hartveilige gemeenten

• Hartveilig 

Informatie over eerste hulp

• Gezondheid en Wetenschap 
• Thuisarts 

Huisarts

Voor:

• opvolging na letsels 
• advies 
• doorverwijzing 
• vaccinaties zoals tetanus 

Spoeddienst

Bij ernstige letsels of acute problemen.

Apotheker

Voor advies over:

• wondzorg 
• verbandmateriaal 
• EHBO-producten 

Verpleegkundige of thuiszorg

Bij hulp na een ongeval of medische zorg thuis.

Psychologische hulp

Sommige mensen blijven na een schokkende gebeurtenis last hebben van:

• angst 
• stress 
• herbelevingen 
• slaapproblemen 

Bespreek dit met een zorgverlener.

• TEJO Vlaanderen 
• CGG — Centra Geestelijke Gezondheidszorg 

Bij ernstige ongevallen of blijvende gevolgen kan ondersteuning mogelijk zijn via:

• ziekenfonds 
• arbeidsongevallenverzekering 
• hospitalisatieverzekering 
• thuiszorgdiensten 
• Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) 

Op het werk

Werkgevers moeten zorgen voor:

• EHBO-materiaal 
• eerstehulpvoorzieningen 
• bepaalde veiligheidsmaatregelen 

School en jeugdwerking

Ook scholen, sportclubs en jeugdverenigingen besteden steeds meer aandacht aan EHBO-opleiding en veiligheid.

• RIZIV 
• Vlaanderen.be 
• VAPH 
• Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid 

Veel mensen voelen zich rustiger wanneer ze basis-EHBO kennen. Het betekent niet dat je alles moet weten. Wel dat je beter voorbereid bent wanneer iets gebeurt.

Een schokkende gebeurtenis verwerken

Na een ernstig ongeval of medische noodsituatie kan je:

• gespannen blijven 
• slecht slapen 
• piekeren 
• schuldgevoel ervaren 
• blijven denken aan wat er gebeurde 

Dat is menselijk. Soms helpt het om:

• erover te praten 
• rust te nemen 
• professionele hulp te zoeken 

EHBO leren kan ook verbondenheid geven

Samen een cursus volgen als gezin, op het werk of in een vereniging kan helpen om meer vertrouwen en veiligheid te voelen.

Je hoeft dit niet perfect te doen

Veel mensen zijn bang om fouten te maken. Maar:

• hulp vragen is geen zwakte 
• iets doen is vaak beter dan niets doen 
• stap voor stap is genoeg 

Een ongeval of acute medische situatie kan ook zwaar zijn voor:

• partner 
• kinderen 
• collega’s 
• vrienden 
• mantelzorgers 

Sommige mensen voelen:

• angst 
• machteloosheid 
• stress 
• schuldgevoel 
• vermoeidheid 

Dat is normaal.

Kinderen en noodsituaties

Kinderen kunnen sterk schrikken van:

• bloed 
• paniek 
• ambulances 
• bewusteloosheid 

Rustige uitleg achteraf kan helpen.

EHBO op het werk en in verenigingen

EHBO-kennis kan bijdragen aan:

• meer veiligheid 
• sneller reageren 
• minder paniek 
• meer vertrouwen binnen een groep 

Voor naasten & mantelzorgers

Zorgen voor iemand na een ongeval of medische gebeurtenis kan zwaar zijn. Je probeert vaak sterk te blijven. Toch kunnen ook naasten uitgeput raken. Grenzen hebben is normaal. Zelfzorg is geen egoïsme. Je hoeft dit niet alleen te dragen.

Wat kan helpen?

• praat met de huisarts 
• zoek steun in je omgeving 
• contacteer het ziekenfonds 
• vraag thuiszorg of ondersteuning 
• zoek lotgenotencontact 
• wacht niet tot het te zwaar wordt 

Wat kan je nu doen?

• Volg een erkende EHBO-cursus. 
• Leer hoe je moet reanimeren. 
• Installeer de 112-app op je smartphone. 
• Zorg voor een basis EHBO-kit thuis en onderweg. 
• Bespreek medische vragen met je huisarts. 
• Zoek betrouwbare informatie. 
• Bel 112 bij acute medische nood. 

Je hoeft dit niet perfect te doen. Stap voor stap leren helpt al veel.

• Samana Mantelzorg 
• Steunpunt Mantelzorg